Co-pilotluk çok zevkli ama zevkli olduğu kadar da zor bir uğraştır. Co-pilot olmak isteyen bir kişinin en başta bu işi gerçekten sevmesi ve elbette ki kendisine yarışabilecek bir otomobil ve pilot bulması gereklidir :) İyi bir co-pilot olabilmek için altın kurallar, soğukkanlı ve dikkatli olmaktır. Çünkü yüksek tempoda giden bir otomobilde, bir yandan elinizdeki yol notlarını okuyup, diğer bir yandan da göz ucuyla yolu takip etmek hem zordur, hem de biraz cesaret gerektirir. Eğer ki bunu başarabileceginize inaniyorsanız, yolun büyük bölümünü kat ettiniz demektir. Co-pilotun starttan finise kadar soğukkanlılığı elden bırakmaması ve işine çok iyi konsantre olması gerekir. Unutmamak gerekir ki bir anlik panik, rallinin sonu olabilir... Bir diğer önemli konu ise, yarışlara ayırmanız gereken vakittir ve özellikle bu konuda hem işiniz, hem de eşinizle sorunlar yaşayabilirsiniz. Her yarış için minimum 1 hafta ayırmanız gerektiğini unutmamanız gerekir. Özellikle spora yeni başlayan ekiplerin servislerde gece geç saatlere kadar otomobilin başında geçirilecek fazlaca zamanları olacağını da hatırlatmakta fayda var. Yarıştığınız pilotu iyi tanımanız sizin için büyük bir artı olacaktır. Onun sinirlendiğinde verdiği tepkiyi ve onu nasıl sakinleştirebileceğinizi kesinlikle cok iyi bilmeniz gerekir. Pilotun motivasyonunu sürekli yüksek tutmanız ve onu konsantrasyonunu yitirdiği anlarda uyarmanız, otomobilin içerisindeki atmosferi dengelemeniz açısından çok önemlidir. Eğer kolay sinirlenen bir kişiliğe sahipseniz, bu işinizi ne yazık ki fazlası ile zorlaştıracaktır. Zaman zaman otomobilin içerisinizde gergin anların da yaşanabileceğini ama bu gibi durumlarda hep ortamı dengeleme görevinin sizde olduğunu unutmamanız gerekir. Etap içerisindeki temponuza göre, yol notlarını okuma hızınızı ayarlamanız gereklidir. Bu konuda ilk başlarda biraz zorlansanız da bir kaç yarış tecrübesinden sonra bu senkron kendiliğinden oturacaktır. Co-pilotluk cok dahiyane bir matematik bilgisi gerektirmese de pratik bir zekaya sahip olmanız faydalı olacaktır. Bir sonraki zaman kontrol noktasına ulaşmanız gereken ideal süreyi hesaplamak, rakiplerin etap zamanlarını toplayarak aranızdaki farkı hesaplamak, normal etapta giderken kalan mesafe ile zaman arasında bir orantı kurarak ortalama sürati hesaplamak açıkçası cok da engin bir matematik bilgisi gerektirmez. Sadece yaptığınız işe iyi konsatre olup biraz daha dikkatle hesap yapmanız gereklidir. Mekanik bilginizin iyi düzeyde olması da sizin için büyük bir artı puan olacaktır. Çünkü otomobilden inmeden sorunu tahmin etmek ya da teshiş etmek, zamana karşı yarıştığınız bir ortamda "sorunun yarısını çözmek" anlamına gelir. Servis noktasına ulaştığınızda mekanikerlere otomobildeki problemin adresini doğru olarak verebilmeniz de, size zaten kısıtlı olan zaman açısından büyük bir kar sağlayacaktır. Başarılı pilotların kariyerlerine baktığınızda genelde çok uzun süredir aynı co-pilotla yarıştıklarını , hatta bazen başka bir co-pilot ile yarışmak zorunda kaldıklarında daha yavaş kaldıklarını görebilirsiniz. Bunun için bir co-pilotun, pilotu ve mekanikerleri ile çok iyi anlaşan, "iyi bir ekip" olma hedefi ile yola çıkması gerekir.

Bir ralli öncesinde, yarışın gerçekleştirileceği güzergah, programı, yönetmelik ve yarışma görevlileri gibi konular organizatör tarafından onaylanmak üzere TOMSFED'e yollanır. TOMSFED'den yarışın onayı alındıktan sonra da, yönetmelik resmiyet kazanarak yayınlanır. İşte bir co-pilotun görevi de bu andan itibaren başlar. İlk olarak o yarışta uygulanacak kurallar ve yarışma programının yer aldığı yönetmelik incelenerek yarış hakkında bir fizibilite çalışması yapılır. Yarışın kayıt işlemleri ve idari kontrol de, co-pilotun yarış öncesindeki görevleri arasında yer alır. Organizatörler, ekiplere genelde yarıştan 1 hafta önce 4-5 günlük bir antrenman imkanı tanırlar. Bir özel etap hiçbir zaman tersten gecilmeyeceği için, bu kısa süre içerisinde mümkün olduğunca çok antrenman yapabilmek için önce harita üzerinde çalışmalar yapmak gerekir. Özel etaplar içerisindeki yan yollar da kontrol edilerek etap 2 ya da 3 parçaya bölünebilir ya da etabin finişinden tekrar startına dönebilecek başka kestirme yollar varsa belirlenerek etabın kısa sürede daha fazla geçilmesi sağlanabilir. Antreman programının belirlenmesinin ardından, rallide kullanılan parkur önceki yıllarda da geçilmiş ise, özel etap zamanlarının gözden geçirilmesi, yarıştaki stratejinin belirlenmesine yardımcı bir etken olacaktır. Antrenmandaki esas, ekiplerin özel etaplarda kullanacakları kendi yol notlarını yazmasıdır. Antrenman esnasında genelde ilk geçiste etabın ve virajların karakterleri tek tek yazılır, ikinci geçişte yazılan nota kritik frenaj ve apeks noktaları gibi detaylar eklenir ve üçüncü geçişte de izin verilen maksimum sürat olan 70 km/h aşılmadan yüksek bir tempoda notların son kontrolleri yapılır. Yol notlarının yazılması haricinde etapların karakterleri ve zemini dikkate alınarak kullanılacak lastik ve süspansiyon ayarlarına karar verileceği gibi yarış esnasında atak yapilabilecek "joker" etap veya etaplar da belirlenir. Antrenmanlar sırasında co-pilotun bir diğer görevi de ZK noktaları arasında verilen zamanların yarış günü geçileceği saatteki trafik durumu da dikkate alınarak ölçmek ve buna göre bir taktik belirlemektir. Yarıştan önce, etapların genel karakterine uygun ve trafiğe kapatilabilecek bir yol bulunarak yarış otomobilinin ayarları yapılır. Shakedown olarka adlandırılan bu testte her denenen ayar, co-pilot tarafından not alınır ve en iyiyi bulmak için büyük bir dikkatle otomobilin yol tutuşu üzerinde konsantre olmak gerekir. Her pilotun ayarı kendi sürüş stiline göre farklılıklar gösterdigi icin burada iş, mekanikerlerden çok pilot ve co-pilota düşmektedir.

Rallinin startı ile birlikte finişe kadar otomobilin içerisinde hummalı bir çalışma baslar. Pilot otomobil ve yola konsantre olur, co-pilotta notlarına ve zamana... Zaman kontrol noktaları arasında verilen hedef sürelerde kontrol noktasına ulaşabilmek için, sürekli road book'tan kalan km. ve kalan zaman arasında bir orantı kurmak gereklidir. Sürat ortalamasını belirleyerek normal etaplardaki tempoyu ayarlamak, co-pilotun rallinin startıyla birlikte başlayan ilk görevidir ve amaç elbette zamanında ZK noktasına ulaşabilmektir. ZK noktasından sonra sıra, co-pilotu esas zor görevin beklediği özel etaplara gelir. Antrenmanda yazılmış olan notlar özel etabın startıyla birlikte co-pilot tarafından pilota verilmeye başlanır. Bu arada antrenmandan sonra yarış gününe kadar etap içerisinde oluşabilecek bazı değişiklikleri de bir yandan nota eklemeniz gerekebilir. Örnek olarak bir gün önce yağan yağmur nedeniyle oluşan büyük bir su birikintisi, eğer ki o etap birden fazla kez geçiliyorsa -ki genelde öyledir- sizin nota o anda eklemeniz gereken önemli bir detaydır. Etabın Stop noktasına ulaştığınızda, görevli hakem karnenize kayıt işlemi yaparken önünüzde start alan rakiplerinizin zamanlarını kaydetmek de yine co-pilotun görevleri arasındadır. Bir sonraki özel etabın startına giderken bir yandan rakiplerle aranızdakı farkları hesaplamak, bu arada telsizle servis ile bağlantı kurmak ve bir yandan da road book'u takip etmek gerekir. Bu iş ilk başta biraz zor gibi görünse de, eğer ki pilotunuzun yol hafızası iyi ise, yani normal etaplarda daha önceden geçtiği kavşakları hatırlayabiliyor ise işiniz biraz daha kolay demektir. Özel etapların haricinde bir diğer önemli görev de servis alanlarında co-pilotu beklemektedir. Otomobilde yapılması gereken tüm bakım ve ayarlar ile lastiklerin yenilenmesinin ortalama 20 dakika gibi bir sürede tamamlanması gereklidir. Bunun için kalan süre çok iyi takip edilmeli ve mekanikerlere sürekli hatırlatılmalıdır. Eğer ki yarış içerisinde sizin çözebileceğiniz bir mekanik problem yasanırsa ya da bir lastiğiniz patlarsa pilotunuzla beraber panik yapmadan sistemli bir şekilde bu sorunu çözmeye çalışmanız gerekir. Sonuç olarak bu yazıyı okuduktan sonra sizin de anladığınız gibi, co-pilotluk zor ama bir o kadar da zevkli bir uğraştır...